Na een lange tijd met de gitaar als metgezel, en met een opleiding tot gitarist als achtergrond, benader ik de gitaarbouw in de eerste plaats als gitarist. Daarmee bedoel ik dat ik dat ik zaken als aanspreken van de toon, projectie, timbre , attack , dynamiek , als startpunt neem voor mijn ontwerpen en als maatstaf neem voor kwaliteit. De keuze van geschikte houtsoorten is daarbij een voorwaarde.
Ergonomische aspecten spelen uiteraard een grote rol, waar het gaat om het maken van de instrumenten die kunnen voldoen aan de eisen van de meest kritische musicus. Om die reden is bijvoorbeeld de mensuurlengte, en de breedte en radius van de toets van belang . Ook de grootte en het model moet de speler liggen. We hebben tenslotte niet allemaal dezelfde schoenmaat.
De grootste uitdaging zit natuurlijk in het bereiken van een kwalitatief superieure toon . Ik zal proberen uit te leggen wat ik daarmee bedoel.
Kwaliteit van toon lijkt een abstract begrip. Het lijkt ook vatbaar voor smaak, en is dat ook, tot op zekere hoogte. Gebrek aan kwaliteit kunnen we niettemin soms best gemakkelijk vaststellen: dun klinkende bassen, scherpe of onduidelijk doorkomende hoge tonen.
Wat we willen bij een akoestisch instrument is dat het reageert op wat we doen. Bijvoorbeeld: “Dynamisch “ betekent daarbij dat het reageert op sterk en zacht spelen. “warm” betekent een opbouw van harmonischen ofwel boventonen in de toon, die evenwichtig is en niet te sterk domineert. Een “volle bas” ervaren we als het hele instrument resoneert op een duidelijk doorkomende, diepe klank. En zo zijn er een aantal kwaliteitscriteria , die dus los staan van de smaakverschillen, die er ook altijd – binnen kwaliteitsklassen – zullen zijn. Gitaren waarin die kwaliteiten hoorbaar zijn zullen eindeloos kunnen boeien.
Pas als een gitaar in die zin “luistert”naar zijn bespeler, worden we er vrienden mee. En kunnen we ermee communiceren met het publiek.
Je moet weten dat prachtige specificaties, zoals je die soms bij de grote fabrikanten aantreft, niet noodzakelijkerwijs prachtige instrumenten oplevert. De subtiele verschillen in ontwerp, zoals kleine verschillen in dikte van het bovenblad, zoals dit alleen met de hand gebouwde instrumenten te realiseren is, bepalen de hoorbare verschillen tussen gitaren.
Als muzikant is deel zijn van de muziek tijdens de uitvoering, en deel uitmaken van het instrument cruciaal, een filosofie die leidt tot ontwerpen die, zoals gezegd, erop gericht zijn de performance van het instrument te bevorderen en het spelen te vergemakkelijken. Als gevolg van deze benadering maak ik geen extreem versierde instrumenten. Binding, randversiering en rozet zijn geheel gemaakt van hout, met een toevoeging van parelmoer voor de rozet indien gewenst.
DE BRACING
Bovenbladen van akoestische gitaren worden altijd versterkt met latjes. Deze voorkomen dat de snaren het blad krom trekken. De plaats en afmetingen zijn daarbij heel belangrijk. Bij spaanse ofwel klassieke gitaren hebben we meestal waaiervormig uitlopende dunne balkjes en enkele dwarsbalken (fan bracing) . Bij staalsnarige gitaren treffen we meestal een kruisvormig patroon aan met enkele toegevoegde balken (de x-bracing).
Beide systemen hebben hun voordelen en hun nadelen. Bij de spaanse gitaar is een nieuwe tendens om een extreem dun bovenblad te combineren met een roostervormige lattenstructuur (de lattice bracing). Bij de steelstrings zijn diverse alternatieve ontwerpen gemaakt .
Ik gebruik voor mijn klassieke gitaren een als basis traditioneel ontwerp, waarbij het licht gewelfde bovenblad voor extra stevigheid geeft waardoor dit dunner kan worden uitgevoerd dan gebruikelijk.
De Y-bracing.
De grote fabrieken, met enkele uitzonderingen, gebruiken voor steelstrings meestal de x-bracing.
Het nadeel van de traditionele x-bracing is dat het bovenblad ter plaatse van het samenkomen van de kruislingse latten extreem stijf is. Het geheel is ondanks de vaak massieve constructie niet al te stabiel, getuige de vele neck-resets die nodig zijn bij instrumenten waarbij het blad omhoog is getrokkken. Dit ondanks de relatief dikke bovenbladen.
Door “scalloping” =deelswegsnijden van de latten onder de brug met name wordt de dynamiek en basweergave verbeterd . De opbouw van de toon (grondtoon en harmonischen) verandert, maar verbetert niet echt omdat het blad relatief dik is.
Ik heb voor mijn staalsnarige gitaren een y-bracing ontworpen, die bestaat uit de volgende elementen:
- Een deel van de x-poten wordt gehandhaafd
- Ter hoogte van het kruispunt is de basbalk losgezet en de hoek veranderd
- Als gevolg hiervan is het bovenblad onderaan minder gevoelig voor omhoogkomen, waardoor de twee latten daar lichter uitgevoerd kunnen worden
- Het bovenblad wordt gestabiliseerd door een lichte dwarsbalk onder de kam. Die voorkomt het doorzakken van de kam in het midden, maar hindert de kambeweging niet.
- Het geheel is stabieler dan de x-bracing, met als gevolg dat het bovenblad dunner gemaakt kan worden in het midden, en aan de randen nog dunner. De totale massa van het bovenblad en de latten neemt daardoor enorm af
- Met als gevolg een gitaar met een krachtige en dynamische output en een rijk scala aan harmonischen .
|
